„Jeszcze tylko 5 minut” – te słowa zna prawdopodobnie każdy z nas. Jeszcze jedna wiadomość. Jeszcze jeden film. Jeszcze jeden poziom gry. Jeszcze szybkie sprawdzenie powiadomień. Z pozornie krótkiej chwili łatwo robi się pół godziny, a czasem znacznie więcej.

To nie jest wyłącznie problem dzieci i nastolatków. Dorośli również sięgają po telefon bez wyraźnego celu, automatycznie otwierają aplikacje i tracą poczucie czasu podczas przeglądania kolejnych treści. Jednocześnie to właśnie zachowanie dorosłych staje się dla dzieci jednym z pierwszych wzorców korzystania z technologii.

Nowy komiks edukacyjny „Jeszcze tylko 5 minut” powstał po to, aby rozpocząć spokojną, pozbawioną moralizowania rozmowę o cyfrowych nawykach. Jego wydanie zostało wsparte przez Eaton – firmę, która zdecydowała się zostać sponsorem druku i pomóc w upowszechnianiu edukacji dotyczącej świadomego korzystania z technologii.

Skąd wzięło się „Jeszcze tylko 5 minut”?

Pomysł komiksu wyrasta z prostych sytuacji, które powtarzają się w wielu domach. Dziecko prosi o jeszcze kilka minut gry, filmu albo korzystania z telefonu. Rodzic próbuje zakończyć czas ekranowy, ale chwilę później sam sprawdza kolejne powiadomienia, odpisuje na wiadomości lub bezwiednie przegląda media społecznościowe.

Granica między korzystaniem z technologii a automatycznym pozostawaniem online łatwo się zaciera. Ekrany towarzyszą nam podczas pracy, nauki, odpoczynku, zakupów, podróży i kontaktu z bliskimi. Tym bardziej potrzebujemy nie zakazów, lecz umiejętności rozpoznania momentu, w którym technologia zaczyna odbierać czas innym ważnym obszarom życia.

Cyfrowa codzienność w liczbach

Technologia jest naturalną częścią codzienności. Dane pokazują jednak, że zajmuje znaczną część naszego dnia, a korzystanie z internetu oraz mediów społecznościowych rozpoczyna się coraz wcześniej.

Dane NASK pokazują również, że 40% badanych dzieci otrzymało pierwszy smartfon z dostępem do internetu jeszcze przed dziewiątymi urodzinami. Z kolei Gemius wskazuje, że media społecznościowe odpowiadają za 62,2% całkowitego czasu aktywności online dzieci w wieku 7-14 lat.

Kiedy korzystanie z mediów społecznościowych staje się problematyczne?

Badanie HBSC przeprowadzone we współpracy z WHO objęło niemal 280 tysięcy młodych osób w wieku 11, 13 i 15 lat z 44 krajów i regionów Europy, Azji Centralnej oraz Kanady.

Wyniki wskazały, że 11% nastolatków wykazywało oznaki problematycznego korzystania z mediów społecznościowych. W 2018 roku odsetek ten wynosił 7%. O problematycznym korzystaniu mówimy wtedy, gdy młoda osoba ma trudność z kontrolowaniem aktywności, a zachowanie zaczyna przynosić negatywne konsekwencje.

Komiks nie diagnozuje i nie zastępuje pomocy specjalisty. Może jednak pomóc dziecku nazwać własne doświadczenia, a dorosłemu rozpocząć rozmowę bez zawstydzania, straszenia czy odbierania technologii jako kary.

Eaton wspiera druk i edukację dotyczącą cyfrowych nawyków

Eaton został sponsorem wydania komiksu „Jeszcze tylko 5 minut”. Dzięki temu wsparciu historia mogła zostać przeniesiona z projektu do fizycznej publikacji, którą można wykorzystać podczas zajęć, warsztatów i rodzinnych rozmów.

Zaangażowanie Eaton pokazuje, że odpowiedzialność firmy może wykraczać poza oferowane technologie i codzienną działalność biznesową. Może również obejmować edukację, dobrostan, profilaktykę oraz wspieranie lokalnych społeczności.

Partnerstwo nie sprowadza się więc do umieszczenia logotypu na publikacji. Jest realnym wkładem w powstanie narzędzia, które może pomóc rodzinom rozmawiać o czasie przed ekranem i zachęcać do wspólnego poszukiwania równowagi.

Dlaczego właśnie komiks?

Rozmowa o cyfrowych nawykach bywa trudna, ponieważ dzieci często odbierają ją jako zapowiedź zakazu lub odebrania telefonu. Dorośli natomiast nie zawsze zauważają własne przyzwyczajenia i mogą wymagać od dziecka zasad, których sami nie przestrzegają.

Komiks pozwala przenieść rozmowę z poziomu oskarżeń na poziom wspólnej historii. Czytelnik może obserwować decyzje bohaterów, rozpoznawać znajome sytuacje i samodzielnie wyciągać wnioski.

Najlepsza przygoda może leżeć pod naszymi nogami

Inspiracją do rozmowy o czasie poza ekranem może być coś bardzo prostego: spacer, zbieranie kasztanów, liści albo orzechów. Czynność, którą dorośli pamiętają z dzieciństwa, dla dziecka może stać się małą wyprawą i okazją do wspólnego odkrywania świata.

Dziki orzechowiec rosnący przy chodniku potrafi przypomnieć, jak wiele łatwo dostępnych aktywności mijamy każdego dnia. Orzechy leżą pod drzewem, kasztany pod stopami, a my często wybieramy następną treść na ekranie, ponieważ jest dostępna natychmiast i nie wymaga żadnego przygotowania.

Nie chodzi o tworzenie dzieciom spektakularnych atrakcji każdego dnia. Wspólnym doświadczeniem może być zwykły spacer, gotowanie, planszówka, jazda na rowerze, wyjście z psem, majsterkowanie lub rozmowa bez telefonu położonego obok.

Dorośli również mają swoje „jeszcze tylko 5 minut”

Dzieci uczą się korzystania z technologii nie tylko z zasad zapisanych przez rodziców. Obserwują przede wszystkim zachowanie dorosłych. Jeżeli telefon stale leży na stole, przerywa rozmowę powiadomieniami i towarzyszy każdej wolnej chwili, dziecko otrzymuje jasny komunikat: ekran jest zawsze ważny i zawsze dostępny.

Dlatego rozmowę o cyfrowej równowadze warto rozpocząć od całej rodziny, a nie wyłącznie od kontroli dziecka.

Technologia, która naprawdę łączy

Przekaz komiksu nie polega na twierdzeniu, że każda aktywność cyfrowa jest gorsza od aktywności poza ekranem. Technologia może edukować, wspierać rozwój, pozwalać doświadczać sytuacji niedostępnych na co dzień i budować współpracę.

Przykładem są zajęcia wykorzystujące wirtualną rzeczywistość. Podczas warsztatów dla pracowników Capgemini – rodziców i potencjalnych przyszłych trenerów cyberedukacji – wykorzystano VR, komiksy edukacyjne i założenia programu szkoleniowego Fundacji Cyfrowy Trener.org.

Również bicie rekordu VR organizowane przez 4 HELP VR pokazało, że technologia może stać się okazją do wspólnej, rodzinnej aktywności i działania w ważnym celu. Różnica polega na tym, czy ekran izoluje uczestników, czy tworzy przestrzeń do współpracy, nauki i rozmowy.

Komiks jako część szerszej edukacji

„Jeszcze tylko 5 minut” nie jest jednorazową publikacją oderwaną od innych działań. Komiks może być wykorzystywany podczas warsztatów, lekcji, wydarzeń, spotkań z rodzicami oraz działań poświęconych bezpieczeństwu i dobrostanowi cyfrowemu.

W rozwijaniu takich inicjatyw uczestniczy Fundacja Cyfrowy Trener.org. Jej celem jest wspieranie dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli w odpowiedzialnym funkcjonowaniu w świecie nowych technologii.

Co można zrobić już dziś?

Zmiana cyfrowych nawyków nie musi zaczynać się od rozbudowanego regulaminu. Lepszym początkiem może być jedno wspólne ustalenie i aktywność, która daje rodzinie realną alternatywę dla ekranu.

Najważniejsze, aby aktywność nie była przedstawiana jako kara za korzystanie z telefonu. Powinna być zaproszeniem do wspólnego doświadczenia, w którym dorosły naprawdę uczestniczy.

Partnerstwo, które przekłada się na realne działanie

Wsparcie Eaton pozwoliło wydrukować komiks i przekazać jego przesłanie dalej. To przykład partnerstwa, w którym firma nie ogranicza się do deklaracji, ale pomaga stworzyć konkretne narzędzie edukacyjne.

Dziękujemy firmie Eaton za zaangażowanie, zaufanie i wsparcie wydania „Jeszcze tylko 5 minut”. Dzięki tej współpracy możemy docierać z ważnym tematem do kolejnych dzieci, rodziców, szkół i organizacji.

Źródła danych:
NASK – badanie „Nastolatki”,
Gemius – raport „Social Media 2026” oraz
WHO – badanie HBSC dotyczące korzystania z mediów społecznościowych przez nastolatków.